Müzikle Tedavi ( Makamini Bul Tedavini yap.)
Müzikle Tedavinin Kısa Tarihîİnsanoğlu yüzyıllar boyunca hastalıkları tedavi etmek için çeşitli çareler aramışlardır. Bulundukları toplulukların imkânları çerçevesinde bazı hastalıkların nedenlerini bulmuş ve kendi kültür sınırları çerçevesinde tedavi yollarını denemişlerdir. İnsanoğlu müziği de bu tedavi yöntemlerinin arasına eklemiştir. Özellikle ruhsal ve beyinsel rahatsızlıklarda müzikle tedavi değişik zamanlarda değişik kültürlerde ve çeşitli hekimlerce uygulanmıştır. Müzik toplumların töre ve inançlarına göre büyü, din ve rasyonel düşünce sistemine bağlı olarak tedavide kullanılmıştır. Müziğin büyüsel gücü ile hastası arasında iletişim kurmaya çalışan terapist yüzyıllar içinde büyücü, rahip hekim ya da müzik uzmanı olarak değerlendirilmiştir.
İnsan müzikle yalnızca iletişim kurmakla kalmamış, müziği psikolojik sorunlarını gidermek için de bir yardımcı araç olarak kullanmıştır. Böylece, müzikle tedavi ortaya çıkmıştır.
Müzik terapi müzikal seslerin ve melodilerin fizyolojik ve psikolojik etkilerini çeşitli ruhsal bozukluklara göre ayarlamak suretiyle düzenlenen bir tedavi aracıdır.
İlkel topluluklarda büyücü ya da şamanın müzik ve dans eşliğinde insanlarını trans haline getirip kötü ruhları kovması tarihin bilinen ilk müzikle tedavi yöntemidir.
Bu gelenek toplumdan topluma gelişip değişerek varlığını devam ettirmiştir.
Antik dönemlerde eski Yunan ve Romalılarda müzikle tedavi geleneğinin varlığı bilinmektedir. Eski Yunanın en önemli sağlık merkezlerinden biri olarak kabul edilen Bergama'daki Asklepieion’da da hastalar ilaç, telkin, spor ve çamur banyolarının yanı sıra müzikle de tedavi edilmişlerdir.
Eski Mısır ve Çin Medeniyetlerinde de müzikle tedavinin örneklerine rastlanır.
Türk İslam Tıbbında da müzikle tedavi önemli bir yer tutar. Bu tedavi yönteminin bilinen ilk uygulamaları Türk Atabeyi Nurettin Zengi tarafından 1154 yılında Şam'da yaptırılan Nurettin Zengi Darüşşifasıdır.
Hem hekim hem de müzikolog kimlikleriyle İslam tarihinin önemli bilginlerinden olan Zekeriya El-Razi (854-932), Farabi (870-950) ve İbni Sina (980-1037) müziğin tedavi edici etkisini incelemişlerdir. O zamanlarda başlayan müzikle tedavi geleneği Selçuklu ve Osmanlı şifahanelerinde devam etmiştir. Özellikle Farabi bu alanda yazdığı eserinde müzik makamlarının hastalıklarla ilgilerini açıklamıştır. Farabi udun mucidi olarak da bilinir. Selçuklu ve Oamanlılarda müzikle tedavi bireysel çalışmaların yanında darüşşifalar ortamında yapılmaya başlanmıştır.
Bu amaçla kullanıldığı bilinen Selçuklu ve Osmanlı Darüşşifaları ise şunlardır:
Ø Kayseri Gevher Nesibe Tıp Medresesi (1206)Ø Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (1228)
Ø Amasya Darüşşifası (1309)Ø Fatih Darüşşifası (1470)Ø Edirne Sultan II.Bayezid Darüşşifası (1488)
Ø Süleymaniye Tıp Medresesi ve Şifahanesi (1556)Ø Enderun HastanesiBu birikimle Amasya, Sivas, Fatih ve Edirne Darüşşifalarında kullanılan Klasik Türk Musikisinin tesir gücü yüksek makamlarının zamanla çeşitli tasnifleri yapılmış; Farabi, İbni Sina, Hasan Suuri, Hekimbaşı Gevrekzade Hafız Hasan Efendi gibi şahsiyetlerin yazdıkları eserler günümüze kadar ulaşmışlardır.
İbni Sina'nın meşhur tıbbi eseri el-Kanun fi’t-Tıbb’ı Türkceye tercüme eden Tokatlı Mustafa Efendi'nin talebesi olan Hekimbaşı Gevrekzade Hasan Efendi, İbni Sina'nın bu eserinden etkilenmiş ve yazmış olduğu Neticetü’l –Fikriyye ve Tedbir'i Veladeti’l Bikriyye adlı eserinde hangi müzik makamlarının hangi çocuk hastalıklarına iyi geldiğini anlatmıştır.
Hekimbaşı Gevrekzade Hasan Efendi, musiki makamlarının sadece çocuklar değil diğer hastalar üzerindeki etkilerini de kaleme almıştır.
Türklerin müzikle tedavi metotları zamanla batıyı etkilemiş ve Türk-İslam toplumlarında terk edilen bu gelenek batıda kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde başta ABD olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde müzikterapi, hasta tedavisinde etkin olarak kullanılmaktadır. Ülkemizde ise bazı kliniklere yeni girmeye başlamıştır.
Şifalı Türk Müziği Makamları
Rast MakamıFelç illetine devadır, insana sefa yani neşe ve huzur duygusu verir. Güneş iki mızrak boyu yükselince uygulanır. Kemik ve beyin üzerine etkilidir. Düşük nabzın yükselmesine neden olur. Heyecanı arttırır. Uyumayı engeller, iç huzur ve rahatlık verir. Ulema meclisine etkisi fazladır.
Rehavi Makamıİnsana beka yani sonsuzluk düşüncesi verir, imsak vaktinde etkilidir. Baş ağrısına ve hafakana faydalıdır. Bu makam sofiler meclisine etkilidir.
Doğuma faydalıdır. Akıl hastalıklarında kullanılır.
Zengule MakamıKalp hastalıklarının devasıdır. Uyku hali verir. Sabah ve öğlen arası etkilidir. Toprak tabiatlı, sıcak ve nemlidir. Menenjit ve beyin hastalıklarına etkilidir. Mide ve karaciğeri rahatlatır. Ruh hastalıklarının tedavisinde etkilidir.
Hüseynî MakamıBarış, sakinlik ve rahatlık hissi verir. Sabahleyin gün ağarırken etkilidir. Su tabiatlıdır. Güzellik, iyilik, sessizlik ve rahatlık verir. Güven ve kararlılık duygusu aşılar. Karaciğer, kalp ve mideye iyi gelir. Barış duygusu verir. Otistik ve spastik rahatsızlıklarda kullanılır.
Saba MakamıCesaret ve kuvvet verir. Su tabiatlıdır, soğuk ve nemlidir. Kalp ve ayak ağrılarına etkilidir. Gülme, sevinç ve kahramanlık duyguları verir. Derin aşk duygularının ifade aracıdır. Şecaat, cesaret, kuvvet ve genel rahatlık verir. Kalbe iyi gelir. Seher vaktinde etkilidir. Ruhsal hastalıkların iyileştirilmesinde kullanılır.
Uşşak MakamıÖğlen vakti etkilidir. Su tabiatlıdır, soğuk ve nemlidir. Gülme, sevinç, kuvvet ve kahramanlık duyguları verir. Derin aşk ve mistik duyguların ifade aracıdır. Uyku ve istirahat için faydalıdır, gevşeme hissi verir.
Hicaz MakamıAteş tabiatlıdır, sıcak özellik taşır. Tevazu yani alçakgönüllülük verir. Yatsıdan sabaha kadar olan zamanlarda etkisi fazladır, idrar zorluğuna iyi gelir, cinsel yönden uyarıcıdır. Düşük nabız atışını yükseltir. Bu makam daha çok, dervişler meclisine etki eder.
İsfahan MakamıZihni açar, zekâyı arttırır, anıları tazeler. Hareket kabiliyeti ve güven hissi verir. Gün batarken etkilidir. Bu makam, ümera (emirler, beyler, seyitler) meclisine daha çok etki eder.
Irak MakamıHar mizaçlılara, sersam ve hafakana faydalıdır. Akşamüstü etkilidir. Karakteri dişidir. Menenjit, beyin ve akıl hastalıklarında kullanılır. Lezzet verir, düşünme ve kavrama konusunda etkilidir. Korkuyu giderir.
Buselik MakamıGüç ve kuvvet verir. Kuşluk vaktinde yani güneşin doğuşundan 45 dakika sonra etkilidir. Kuvvet ve barış duygusu verir. Kulunç, bel ve bacak ağrılarında ve akıl hastalıklarında kullanılır.
Büzürk MakamıAteşli hastalıklara iyi gelir, zihni temizler, vesvese ve korkuyu uzaklaştırır. Fikre yön verir. Yatsıdan sonra etkilidir. Güç kazandırır. Beyin hasarı ile ortaya çıkan şiddetli
rahatsızlıklarda kullanılır.
Neva MakamıLezzet ve ferahlık duygusu verir. Akşam vakti etkilidir. Üzüntüyü giderir ve lezzet verir. Gönül okşayıcıdır. Kötü fikirleri kovar, cesaret ve yiğitlik duygusu uyandırır. Kuvvet ve kahramanlık duygularını meydana getirir. Akıl hastalıklarının tedavisinde ve buluğ çağındaki kız çocuklarının rahatsızlıklarında kullanılır.
Acemaşiran MakamıAteş tabiatlıdır. Kuru ve sıcak makamdır. Fecirden kuşluk vaktine kadar etkilidir. Vücudun dengesine yardım eder. Yaratıcılık duygusu ve ilham verir. Durgun düşünce ve duyguları canlandırır. Ağrıyı hafifletir. Lezzet verir ve gevşemeye yardımcı olur.
Zirefgent MakamıSırt ve eklem ağrıları ile kulunç tedavisine faydalıdır. Uyku zamanı etkili olur. Akıl hastalıklarının tedavisinde etkilidir. Ruhsal rahatlama aracı olarak kullanılır.
Kaynaklar
Farabi,
ŞUURİ, Hasan Efendi; T’adil-ül Emzice
AK, Ahmet Şahin (2006) Avrupa ve Türk İslam Medeniyetinde Müzikle Terapi Tarihi Gelişim ve Uygulamaları
ÇOBAN, Adnan. Müzik Terapi
GÜVENÇ, Rahmi Oruç. Türk Musikîsi Tarihi ve Türk Tedavi Musikîsi,
GEVREKZADE Hafız Hasan Bin Ahmed, Emraz-ı Ruhaniyeyi Nagamat-ı Musikiye-i Tedavi
TÜMATA, Türk Musikisini Araştırma ve Tanıtma Grubu
Trakya Üniversitesi Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi
tarafından hazırlanmıştır.Bu bilgiyi paylasmak kolay arastirmak zor..repsiz olmaz + rep tesekürler repler icin...
BUNLARI BİLİYORMUSUNUZ ?
